Grat�: Jemi m� t� lumtura pa burrat

Lajme aspak t� mira p�r meshkujt anek�nd bot�s. Pjesa m� madhe e femrave tani parap�lqejn� t� jetojn� vet�m, ndryshe nga meshkujt q� nuk duan t� jetojn� vet�m. Shumica e femrave n� bot� preferojn� t� mos martohen: nj� sht�pi, nj� pun� shum� e paguar dhe nj� miq�si e mir� i b�n ato t� mos e ndiejn� m� nevoj�n e nj� mashkulli n� krah. Por jo vet�m kaq, edhe n�se k�rkesat e tyre shkojn� m� tej p�r shembull n� sjelljen n� jet� t� ndonj� f�mije sot nuk �sht� e nevojshme t� jesh e martuar. Por n�se nj� pjes� nuk preferojn� fare t� martohen dhe marrin p�rsip�r p�rgjegj�si t� tjera q� e kan� provuar k�t� eksperienc� t� hidhur m� par�, pas divorcit kan� zbuluar se �sht� shum� m� mir� t� jetojn� vet�m.

Kjo gj� nuk p�rb�n ndonj� risi: martesat jan� n� ulje q� prej nj� gjysm�shekulli dhe si� mund t� merret me mend leht�, nga e gjith� kjo tendenc�, m� t� prekura sigurisht jan� femrat. Nga viti 1950 deri n� 2000 p�rqindja e grave t� moshave nga 15 n� 24 vje� �sht� ulur nga 42 n� 16%, nd�rsa p�rqindja e atyre q� u p�rkasin moshave nga 25 n� 34, duke nisur nga viti 1982, �sht� ulur n� 58%. N� Shtetet e Bashkuara t� Amerik�s �sht� kaluar pragu simbolik i gjysm�s s� grave q� nuk pranojn� t� martohen. N� vitin 2005, sipas t� dh�nave zyrtare 59,9 milion� gra amerikane ishin t� vetme apo jetonin pa bashk�short, kundrejt 57,5 milion� q� n� t� kund�rt jetonin me burrat. Me fjal� t� tjera, do t� thot� se 51% e tyre jetojn� t� vetme, nd�rkoh� q� p�rb�jn� 53% t� shifr�s s� p�rgjithshme burrat amerikan� q� jetojn� me bashk�shortet. N� disa raste t� ve�anta, bashk�shorti ishte larg qytetit p�r pun�, k�shtu q� ndarja duhej konsideruar e p�rkohshme, por sociolog�t amerikan� n�nvizojn� se n� historin� amerikane nuk ka pasur asnj� periudh� q� t� sh�nonte t� dh�na t� tilla.

Arsyeja e shtimit t� vazhduesh�m t� numrit t� grave "single" para s� gjithash mund t� v�rehet duke studiuar t� dh�nat demografike: n� Shtetet e Bashkuara t� Amerik�s jetojn� m� shum� femra se meshkuj, k�shtu q� �sht� e pashmangshme q� t� jet� m� i madh numri i grave t� mbetura t� vetme. Nd�rkoh� q� ky p�rb�n vet�m faz�n fillestare t� problemit. N� rrjedh�n e viteve �sht� shtuar ndjesh�m numri i divorceve dhe ish-zonjat q� vendosin t� martohen p�rs�ri e t� rinisin jet�n nga e para, jan� m� t� pakta se ish-zot�rinjt� q� pranojn� t�i hyjn� nj� valleje t� till�. N� k�t� fenomen, elementi par�sor �sht� zgjedhja personale, ku reflektohet edhe shansi p�r t� g�zuar m� shum� liri, nd�rkoh� q� elementi tjet�r ka t� b�j� me rritjen e mosbesimit kundrejt seksit tjet�r, apo me fjal� t� tjera zhg�njimi i p�suar nga martesa, t� cil�n nj� pjes� e mir� e k�tyre grave as q� e shkojn� nd�r mend ta p�rjetojn� p�rs�ri. Por kjo prirje duket se nuk l� pa prekur as vajzat e reja, q� shtyjn� pafund�sisht dat�n e dasm�s apo nuk pranojn� t� ngjiten n� altar edhe pa e provuar m� par� nj� gj� t� till�.

N� k�t� fenomen sigurisht nj� rol mjaft t� r�nd�sish�m luajn� k�rkesat e jet�s moderne, apo edhe efektet e feminizmit, faktor q� i b�n grat� t� ndihen mjaft t� pavarura nga burrat. Lind pyetja "A jan� burrat t� nevojsh�m"?. P�rgjigjja pa dyshim �sht� "Jo". Burrat nuk jan� t� nevojsh�m p�r grat�, t� cilat n�se duan patjet�r nj� f�mij�, mund t�u drejtohen mjek�ve e metodave moderne t� konceptimit artificial. P�r gjith�ka tjet�r, meshkujt nuk jan� tjet�r ve� gur� brenda k�puc�ve, pasi u druhen shum� partnereve t� zgjuara apo me karriera t� suksesshme, e p�r m� tep�r gjithnj� k�rkojn� q� t�i pengojn� n� k�t� kuad�r. Nj� feministe e thekur amerikane dhe autore e bestsellerit "Kund�r d�shir�s son�" shkruan: "Problemi kryesor �sht� se nuk gjendet numri i mjaftuesh�m i meshkujve t� interesuar n� nj� raport serioz dhe t� barabart� n� �ift. P�r m� tej, liria q� i �sht� b�r� faktorit gei, ka b�r� q� shum� burra t� zgjedhin t� jetojn� ashtu si duan, pra p�rkrah burrave t� tjer�, gj� q� ka �uar n� pak�simin e l�nd�s s� par�.

Ata q� mbeten n� dispozicion thuajse nuk vlejn� fare". M� mir� t� vetme se me burrin e gabuar n� krah, kjo �sht� motoja q� shoq�ron shum� prej fermave sot. Nj� studim i kryer s� fundmi ka zbuluar se pjesa d�rrmuese e grave n� bot� e marrin shum� seriozisht k�t� proverb t� vjet�r. Q� vitet e fundit - fal� stileve t� reja t� jet�s, fal� p�rfshirjes s� femrave n� t� gjitha fushat e aktivitetit njer�zor e duke par� se jan� gjithnj� e m� t� shumta ato femra q� nuk pranojn� n� asnj� m�nyr� t�i p�rkushtohen familjes, duke l�n� pas dore karrier�n - mund t� vihet re leht� se kemi nj� shtim t� grave q� vendosin t� jetojn� "single". P�r disa, nj� zgjedhje e till� b�het n� kuadrin e ideve mbi lirin� e femrave p�r t� qen� vet� ato t� cilat vendosin e zgjedhin mbi veton personale, p�r t� tjerat ky vendim �sht� marr� si rezultat i eksperiencave t� hidhura gjat� t� cilave e kan� par� veten t� tradhtuara e t� posht�ruara, apo m� thjesht akoma te meshkujt modern� e sip�rfaq�sor� gjejn� vet�m varf�ri intelektuale e budallall�k. Cilado qoft� p�rgjigjja e sakt�, shifrat nuk g�njejn�, fakti mbetet fakt dhe kjo prirje �sht� m� se e dukshme e n� rritje t� vazhdueshme.