Grat�, si jetojn� n� vende t� ndryshme t� bot�s

Danimarka

T� gjith� e dim� se Danimarka �sht� konsideruar si vendi ku jetojn� njer�zit m� t� lumtur n� bot�. Prej m� shum� se 30 vjet�sh, studimet shkencore dhe rezultatet e ndryshme analitike kan� arritur t� gjitha n� p�rfundimin e nj�jt� se danez�t jan� njer�zit m� t� lumtur se n� pjes�n tjet�r t� planetit ton�. N� hart�n bot�rore t� lumturis�, e krijuar nga nj� psikolog social anglez, Austria dhe Irlanda renditen menj�her� posht� Danimark�s p�r sa i p�rket shkall�s s� lumturis�. Kanadaja rendit e dhjeta, nd�rsa Amerika e 23-a. Po �far� i b�n danez�t t� jen� kaq t� lumtur? Nanna Nourup, nj� banore n� Kopenhag�n, shpjegon disa nga ndryshimet mes Danimark�s dhe pjes�s tjet�r t� bot�s. P�r shembull, n� Kopenhag�n njer�zit jan� shum� t� p�rgjegjsh�m p�r ambientin.

M� shum� se nj� e treta e tyre p�rdor bi�iklet�n p�r t� l�vizur, p�r t� b�r� pazarin, shkuar n� pun�, apo p�r t� nxjerr� sh�titje f�mij�t. Papun�sia, varf�ria dhe t� pastreh�t jan� fenomene shum� t� rralla n� k�t� vend, me nj� popullsi prej 5.5 milion� banor�sh. N�se aty humbet pun�n, Nanna tregon se qeveria vazhdon t� paguaj� rreth 90 p�r qind t� rrog�s p�r 4 vjet. Mos u shqet�soni as p�r kujdesin sh�ndet�sor, �sht� falas dhe me nj� cil�si t� jasht�zakonshme p�r k�do. Qeveria daneze tregon gjithashtu nj� interes t� ve�ant� p�r n�nat dhe f�mij�t. Grat� zakonisht marrin 12 muaj leje lindje q� u paguhet t�r�sisht. Aty d�gjon se qytetar�t paguhen t� shkojn� n� universitet. "Kush shkon n� universitet paguhet 400 ose 500 dollar�", thot� Nanna.

"Edukimi �sht� falas, ndaj k�tu jetojn� njer�zit m� t� shkolluar n� bot�". Grat� n� Danimark� nuk e ndiejn� presionin p�r t�u martuar. Nanna sapo ka mbushur 44 vje�e dhe �sht� beqare. Ajo thot� se nuk �sht� rritur duke �nd�rruar p�r fustane nus�rie dhe dasma. "Kjo nuk ka qen� nj� nd�r �ndrrat e mia. Nuk mendoj se edhe shoqet e mia kan� k�t� �nd�rr", tregon. Stine, nj� nga mikeshat e Nanna-s, thot� se solli n� jet� tre f�mij� para se t� vendoste t� martohej me partnerin. Po ashtu, nj� tjet�r arsye p�r t� qen� t� lumtur n� Kopenhag�n �sht� edhe buka e mrekullueshme e quajtur �rugbrød�, me t� cil�n vendasit krenohen kudo.

Rio de Janeiro

�sht� sinonim i r�r�s s� bardh� dhe plazhit, trupave t� nxeht� dhe karnavaleve. Po ashtu, n� vitin 2016 ai do t� jet� qyteti i par� n� Amerik�n e Jugut q� do t� zhvilloj� Loj�rat Olimpike.Aline, n�n� e tre f�mij�ve, tregon se Rio �sht� nj� nga qytetet m� t� bukura n� bot�, fal� plazheve dhe nd�rgjegj�simit t� njer�zve. "Grat� n� Rio tregohen shum� t� kujdesshme p�r paraqitjen fizike, sepse e kalojm� shumic�n e koh�s t� veshura m� pak se n� �do vend tjet�r t� globit". Gjithashtu, brazilianet harxhojn� �do vit miliona n� kirurgjin� plastike. "Kirurg�t tan� njihen si m� t� mir�t n� bot� dhe �mimet jan� t� lira k�tu". N� qytetin me gjasht� milion� banor�, diferencat ekonomike mes njer�zve jan� t� m�dha. Nj� e pesta e popullsis� jeton n�p�r baraka. "Rio �sht� qyteti i kontrasteve ekonomike. Ne kemi t� varfrit q� jetojn� bashk� me t� pasurit dhe shtres�n e mesme", thot� Aline. Shum� njer�z q� blejn� sht�pi paguajn� p�r to me para n� dor�. Aline ka nj� apartament n� nj� nd�rtes� shum�kat�she. F�mij�t e saj kan� secili dhom�n e tyre dhe nj� banj� t� p�rbashk�t. Aline ka n� sht�pi nj� tualet gjigant t� mbushur plot me produkte kozmetike. "Si �do grua m� p�lqen t� kem shampo, kremra dhe parfume. �sht� e zakonshme p�r grat� t� ken� shum� lloj produktesh kozmetike", thot� ajo. Familja dhe besimi jan� shum� t� r�nd�sishme p�r brazilian�t. F�mij�t zakonisht jetojn� n� sht�pi me prind�rit pasi mbarojn� kolegjin, sepse aty mendojn� se familja q� lutet s� bashku, duhet t� q�ndroj� s� bashku. "Ne lutemi �do dit� dhe i m�sojm� f�mij�t q� ta b�jn� k�t� gj� q� t� vegj�l". Aline thot� se i vetmi problem q� kan� p�r t�u zgjidhur �sht� kriminaliteti dhe siguria n� vend.

Dubai

Tridhjet� vjet m� par�, Dubai, shteti m� i populluar n� Emiratet e Bashkuara Arabe, nuk ishte asgj� m� shum� ve�se nj� grumbull nd�rtesash t� shp�rndara p�rgjat� shkret�tir�s. Sot, �sht� nj� nga qytetet m� t� bukura n� bot�, i quajtur ndryshe "perla e Gjirit Persik". Ky qytet multikultural �sht� sht�pia e xhamive t� jasht�zakonshme, rrug�ve prej guri, pazareve pa fund dhe nd�rtes�s m� t� lart� n� bot�. Fal� rezervave shum� t� m�dha t� naft�s, qeveria u siguron qytetar�ve uj�, drita dhe sh�rbim sh�ndet�sor falas. Gj�ja m� e mir�? Nuk ka taksa mbi t� ardhurat. Doktoresh� Lamees Hamdan, n�n� e kat�r f�mij�ve nga Dubai, jeton n� nj� sht�pi me 5 dhoma n� rrug�n ku ka sht�pin� edhe vjehrra e saj. "�sht� di�ka tradicionale t� jetosh af�r me familjen e burrit. M� p�lqen kjo gj�. Mendoj se �sht� di�ka e mir� t� shoh�sh nj� familje t� madhe dhe t� bashkuar �do dit�". Lamees thot� se shum� familje t� pasura n� Dubai kan� sh�rb�tore, shofer� dhe kuzhinier� personal�. "Nuk gatuaj shum� k�tu. Ime vjeh�rr ka kuzhinier n� sht�pi, por un� e kam gjetur zgjidhjen.

Jam lidhur me nj� restorant q� m� d�rgon n� sht�pi tri vakte n� dit�". Por Lamees tregon se jo t� gjith� n� Dubai jan� t� pasur. "Ka t� pasur, t� varf�r dhe nga ata q� luftojn� �do dit� p�r buk�n e goj�s". Nj� tjet�r ndryshim mes njer�zve n� Dubai dhe pjes�s tjet�r t� bot�s �sht� m�nyra e veshjes. N� Emiratet e Bashkuara Arabe, nj� vend mysliman, Lamees thot� se pjesa m� e madhe e grave mbi 60 vje� veshin fustane q� u mbulojn� trupin dhe burqa q� u mbulon fytyr�n. "Nuk preferova t� vishja shailan dhe abaja-n, q� t� mbulojn� kok�n dhe trupin, por motra ime i ka veshur. �sht� di�ka m� shum� se kulturore". Burrat zakonisht veshin kostumin tradicional t� quajtur kandura, nj� lloj smokingu me k�mish�. Pavar�sisht dallimeve, Lamees tregon se grat� n� vendin e saj kan� shum� t� p�rbashk�ta me femrat dhe n�nat n� bot�. "Jemi t� gjitha n�na q� punojm�, ne t� gjitha kemi t� nj�jtat prioritete, t� gjitha p�rballemi me t� nj�jtat sfida".

Stamboll

Stambolli �sht� qyteti i dy kontinenteve, Azis� dhe Europ�s. Nuvide, nj� banore e Stambollit, jeton n� pjes�n europiane, por mund t� shoh� edhe at� aziatike nga dritarja e sht�pis� s� saj. Si nj� vend mysliman p�rparimtar, grat� jan� t� lira t� veshin �t� duan dhe Nuvide tregon se femrat turke p�lqejn� shum� t� b�jn� pazar. Edukimi n� k�t� vend �sht� thelb�sor p�r gruan, megjithat� familja vjen e para. "Ti mund t� mbarosh dy universitete. Mund t� b�sh doktoratur�n dhe masterin, por zakonisht n� mosh�n 32-vje�are nj� gruaje k�tu i duhet t� heq� dor� nga puna, sepse familja dhe f�mij�t jan� m� t� r�nd�sish�m". Turqit, thot� ajo, kan� gjithashtu nj� m�nyr� interesante t� kursimit t� parave. Njer�zit mbledhin monedhat e arta dhe i vendosin ato posht� jast�k�ve n� vend q� t�i �ojn� n� bank�. Nj� m�nyr� interesante kursimi.

Tokio

N� Tokio, Japoni, nj� tjet�r prej metropoleve m� t� populluara n� bot�, njer�zit priren t� punojm� me or� t� tejzgjatura dhe jetojn� n� sht�pi t� vogla. Misako, nj� grua n�n� e nj� vajze kat�r vje�e, tregon se nga k�to an� �sht� zakon t� heq�sh k�puc�t kur hyn n� sht�pin� e dikujt. Edhe pse vet� punon si p�rkthyese, Misako thot� se grat� japoneze zakonisht q�ndrojn� n� sht�pi me f�mij�t. Shum� njer�z ndoshta nuk e din� se grat� japoneze jan� shum� t� vet�p�rgjegjshme. P�r shembull, Misako tregon se mjaft tualete publike femrash kan� nj� pajisje t� quajtur "tingulli i princesh�s", q� b�n zhurm� t� mjaftueshme p�r t� kamufluar funksionet fizike t� organizmit.