K�saj here do ju b�j t� qani

N� tetor t� vitit 2006, Richard Gere sfilonte n� tapetin e kuq p�r t� prezantuar "The Hoax", nj� film q� nuk la asnj� gjurm� te publiku i gjer�. Sot, tre vjet m� von�, aktori amerikan k�rkon t� na sfidoj� s�rish. I udh�hequr nga i nj�jti regjisor, suedezi Lasse Hallstrom, k�saj here vjen me nj� histori krejt ndryshe, t� pangat�rrueshme p�r delikates�n me t� cil�n tregohet. Filmi tregon p�r historin� e "Hachiko"-s, nj� qen i rac�s akita, dhe dashurin� e tij t� pafundme p�r Parker Wilson, nj� profesor muzike dhe nj�koh�sisht padroni i tij. Ngjarjet zhvillohen n� Japoni, n� vitet �30 dhe jan� bazuar n� nj� histori t� v�rtet�, ku qeni besnik e priste t� zotin q� kthehej nga puna n� t� nj�jtin stacion p�r 9 vjet rresht. Ja se �tregon Gere p�r historin� e filmit t� tij m� t� ri, dhe jo vet�m ...

Historia e "Hachiko"-s t� prek shum�, por nj�koh�sisht �sht� nj� histori shum� e thjesht�. P�r ta treguar do t� mjaftonin vet�m disa rreshta. Fakti q� u b� film, mos b�ri q� t� humbte thelbin?

Mendoj se ke t� drejt� vet�m n� nj� pik�: historia ishte e thjesht� dhe sfida qe t� ishim t� thjesht� si vet� historia. Gjat� montazhit eliminuam shum� pjes�, n� m�nyr� q� tregimi t� ishte fare i thjesht�. N� nj� far� m�nyre �sht� nj� film i leht�. Pasi e shohin, t� gjith� i thon� nj�ri-tjetrit: "E ke d�gjuar historin� e atij qenit"... Kjo ishte edhe thjesht�sia ku donim t� arrinim. Duhej p�rjetuar zemra e historis�, raporti me kafsh�n.

Raporti kafsh�-njeri n� film del sikur t� ishte nj� marr�dh�nie shum� shpirt�rore...

Historia e v�rtet� n� Japoni fliste p�r nj� burr� t� moshuar, nj� profesor q� kishte nj� qen. �sht� di�ka e lidhur me forc�n e jet�s, di�ka spirituale. �sht� nj� histori e thjesht� p�r f�mij�t, por edhe nj� p�rrall� p�r t� rriturit. Nj� histori misterioze n� funksionin e saj, me nj� forc� t� madhe t� brendshme. Kur lexova skenarin, qava si nj� f�mij�, u entuziazmova. Ua tregova miqve t� mi. �sht� v�rtet misterioze forca dhe fuqia e k�saj historie. B�het fjal� p�r di�ka q� ka t� b�j� me durimin, pranimin, dashurin� dhe m�shir�n. T� gjitha gj�ra q� na p�rfaq�sojn� m� s� miri, n�se e shohim veten n� pasqyr�, sepse ne jemi ajo �ka b�jm� dhe se si vishemi, jemi forca jet�sore e brendshme.

�sht� m� e v�shtir� t� interpretosh me nj� qen, apo me nj� aktor t� v�rtet�?

Shiko, kjo �sht� nj� histori e v�rtet� dashurie, njer�zit flasin p�r miq�si mes protagonistit dhe qenit t� tij, por n� t� v�rtet�, �sht� nj� histori dashurie e thell�, q� i p�rket cil�sis� s� brendshme t� qenies, jo seksit apo llojit t� protagonist�ve. Nuk e kemi m�suar qenin fare, me p�rjashtim t� rasteve t� rralla, p�r dy ose tri skena. P�r pjes�n tjet�r rikrijuam nj� ambient besimi, n� m�nyr� q� ai t� ndihej mir� mes njer�zve. Duhej shum� durim. Ishte nj�lloj sikur punoje me f�mij�. Disa vjet m� par� b�ra nj� film me Altman. Po xhironte ca skena me f�mij� dhe ishte shum� i zoti. Sekreti, m� tha, ishte q� t� mos u thoshe kurr� se �far� duhet t� b�nin, dhe me qenin ne b�m� t� nj�jt�n gj�.

Ju p�lqen t� keni kafsh� n� sht�pi?

Kam nj� qen. Gjithmon� kam pasur qen, q�kur isha f�mij�, q� kur isha nj� vje�. E kishte emrin Chipper. Pastaj erdhi

Billy, q� ishte fem�r. P�r mua qeni �sht� nj� shok shum� i ve�ant�, dhe sigurisht �sht� nj� nga arsyet pse vendosa t� b�ja k�t� film. Kam nj� marr�dh�nie t� ngusht� me kafsh�t.

Sa e ka ndryshuar jet�n tuaj takimi me Dalai Lam�n?

E praktikoja budizmin para se ta takoja. M�suesit e mi ishin murgj japonez�. Takimi me t� pati nj� impakt t� madh tek un�. E kuptova se isha ai q� doja. Kisha arritur at� gjendje paqeje dhe nd�rgjegj�simi q� duhej.

Ndryshon nga kultura juaj per�ndimore?

Nuk jan� shum� ndryshe, por p�rballojn� t� nj�jtat problematika, hetohet mbi t� nj�jtat ��shtje. M� ka prekur shum� nj� filozof anglez, q� thoshte se realiteti �sht� nj� funksion i mendjes, se jasht� nuk ka asgj� t� p�rcaktuar. Kjo �sht� nj� m�nyr� p�r t� ndjer� budizmin. Ka komunikim mes Lindjes dhe Per�ndimit, jo vet�m nga ana kulturore, por edhe nga ajo shkencore.

Cil�t jan� filmat q� keni refuzuar t� b�ni? Ata q� nuk do t� luanit kurr�?

Eh, k�t� film e kisha t� sigurt q� do e b�ja, sepse ka nj� mesazh filozofik dhe shpirt�ror, q� deri diku m� p�rket edhe mua. Edhe pse nuk mendoj se �sht� nj� histori budiste, p�r mua ishte interesante t� krijoja k�t� lidhje me Japonin�, me ngjarjet q� fillimisht vendosen n� nj� manastir zen. Ka pak filma p�r t� cil�t nuk ndihem krenar, ndoshta disa, por �sht� normale, u ndodh t� gjith�ve. Po nuk do t�jua them kurr� cil�t jan�.

Zgjodh�t ta b�nit k�t� film duke menduar p�r djalin tuaj, q� tani �sht� n�nt� vje�?

Sigurisht q� zgjodha t� luaj n� k�t� film, sepse mendoja se mund t� ishte nj� film p�r djalin tim. Por, ky �sht� i pari ku kam interpretuar p�r k�t� arsye.

Ǒmendim keni p�r "Nobel"-in q� fitoi Obama?

Meq� ra fjala, po ju �mendim keni? T� gjith� e duan Obam�n, n� bot� t� gjith� e duan, por pyesin veten "p�rse iu dha ky �mim pik�risht tani"? Un� mendoj se ky mund t� jet� nj� inkurajim, nj� m�nyr� p�r t�i kujtuar se p�rse u zgjodh n� krye t� vendit. Ky �mim mund ta mbaj� zgjuar dhe ta b�j� q� t� mos bjer� asnj�her� n� pasivitet. Ka vizion dhe nj� m�nyr� t� jasht�zakonshme p�r t�i b�r� t� tjer�t p�r vete. P�r fuqin� q� mish�ron, �sht� nj� burr� i jasht�zakonsh�m.

Po p�r sa i p�rket situat�s nd�rkomb�tare, jeni optimist apo pesimist?

P�r sa m� p�rket mua, jam optimist, sepse gj�rat p�rmir�sohen kur je optimist dhe jo pesimist. Jemi t� gjith� t� lidhur me nj�ri-tjetrin, jemi n� nd�rveprim t� vazhduesh�m dhe misioni yn� �sht� q� ta ndihmojm� nj�ri-tjetrin. Amerika p�r shum� koh� ka shfryt�zuar pjes�n tjet�r t� bot�s, por tani duhet t� ndryshojm� drejtim. Kur gj�rat ndryshojn� p�r mir�, edhe bota shkon drejt atij drejtimi.